Kendo Terimler Sözlüğü


TERİMLER SÖZLÜĞÜ :

Not: Aşağıdaki terimler elbette Kendo ve İaidoda ki bütün terim ve kavramları açıklamak için yeterli değildir. Burada bilinmesi başlangıçta faydalı olabilecek birkaç terim ve kavram üzerinde durduk.

Japonca Rakamlar : Çok sık duyulan şu soruya da burada cevap verelim. Neden antrenmanlarda Japonca sayılar tercih edilir? Bu sorunun basit bir cevabı var. Çünkü bu şekilde sayılar tek hecede söylenebilir. Böylece tek bir nefes verişte sayıyı söyleyebilirsiniz. Bu durum özellikle tempolu, yorucu hareketleri yaparken nefes düzenini ayarlamayı kolaylaştırır. Ancak bu zorunlu bir durum veya kural değildir.

Rakam

Söylenişi

Yazılışı (Kanji)

Açıklama

1

İçi

?

 

2

Ni

?

 

3

San

?

 

4

Şii / Yon

?

Sayarken (Şii), Günlük hayatta genelde (Yon)

5

Go

?

 

6

Roku

?

 

7

Şiçi / Nana

?

Sayarken (Şiçi), Günlük hayatta genelde (Nana)

8

Haçi

?

 

9

Kyuu

?

 

10

Cuu

?

 

 

Terimler:

 

  • ·         Budo: Kelime anlamıyla savaşcının yolu demektir. Kendo, Iaido, Judo, Aikido,vs. Gibi tüm disiplinleri içine alan kapsayıcı bir tanımdır.
  • ·         Dojo: Budo çalışılan salon veya mekân.
  • ·         Rei: Selam vermek. Ritsu-rei(Ayakta selam) ve za-rei(oturarak selam) olmak üzere iki çeşittir. Selamlama, saygı ve nezaket kuralları Kendo, İaido gibi diğer tüm Budo dallarının da ayrılmaz bir parçasıdır.
  • ·         Shoumen: Japoncada basit olarak ön cephe anlamındadır. Ancak Dojo’da yer, amblem veya Bayrak anlamında kullanılır. Dojoya giriş ve çıkışlarda, Antrenmanın başında ve sonunda Shoumene dönerek selam verilir. Bu durumun dini hiç bir anlamı yoktur. Verilen bu selam Kendonun kendisine verilmiş olarak kabul edilebilir.
  • ·         Jumbitaisou veya Jumbiundo: Isınma hareketleri.
  • ·         Keiko : Antreman, Eğitim çalışması. (Not: Kelimenin "eski zamanları incelemek" gibi bir manası da vardır ve bu hailiyle sadece tekrarlanan egzersizler yapmayı ifade etmez. Anlamı, çalışılan sanata karşı tavır ve yaklaşım geliştirmeyi de içerir. )
  • ·         Sensei: Dojo’da eğitimden sorumlu kişi, hoca, dojo''nun başı.
  • ·         Senpai: Dojo''da görece uzun süre çalışmış kıdemli öğrenci.
  • ·         Kouhai: Dojo''da görece kısa süre çalışmış daha az kıdemli öğrenci.
  • ·         Shinai: Japon kılıcı modellenerek yapılmış Kendo kılıcıdır. Dört parça bambudan imal edilmiştir. Bu sayede darbe kılıç gövdesine yayılır ve vurulan noktada ciddi bir hasar oluşturmaz.
  • ·         Bokken (Bokuto) : Japon kılıcı formunda yapılmış tahta kılıç. Genellikle kata (form) çalışmaları için kullanılır.
  • ·         Iaito(İaito): Genelde alüminyumdan veya alaşımlarından imal edilmiş, İaido antrenman kılıcıdır. Denge ve görünüş itibariyle Japon kılıcına çok benzer ancak kesme veya delme amacıyla kullanılamaz. Çünkü alüminyum gövdesi kolayca eğilir yada kırılır. Keskin değildir. İaido çalışma amacı dışında başka bir iş için kullanılamaz.
  • ·         Obi: İaido çalışmalarında bele sarılan kuşak. Bele 3 tur yapacak şekilde sarılır. Eni 10cm civarındadır. Kılıç(iaito) en alttaki kat ile üsteki iki kat arasına yerleştirilir.
  • ·         Hakama : Kendo ve İaido da giyilen, belden ayaklara kadar uzanan pilileri olan  bol pantolon.
  • ·         Gi: Kendo veya İaido çalışmalarında giyilen kimono tarzı ceket.
  • ·         Bogu: Kendo'' da kullanılan ve vücudun belirli kısımlarını koruyan ekipman (zırh benzeri) Parçaları sırasıyla: Kafaya takılan "men", gövdeyi koruyan "do", beli koruyan "tare", eli ve bilekleri koruyan "kote"dir.
  • ·         Tenugui: Menin(Bogunun baş koruması) içine giyilen ve kafayı sararak hem darbe emiciliği arttıran hem de teri tutan pamuklu kumaş.
  • ·         Kamae: Temel duruş, Hem fiziksel hem ruhsal duruşu ifade eder. Kendo ''da beş çeşit kamae vardır: çudan no kamae, jodan no kamae, gedan no kamae, hasso no kamae, vaki gamae. İaido için durum biraz daha farklıdır.
  • ·         Seiza: Dizlerin hizada, ayakların üstünün ve kaval kemiklerinin yere temas ettiği, kalçaların topukların üzerinde durduğu bir oturuş şekli.
  • ·         Shi-Zen-Tai: güçlü ve düzgün duruş anlamında kullanılır. Detayları olmakla beraber düzgün bir şekilde ayakta durmak olarak tanımlanabilir.
  • ·         Mokusou: Meditasyon, Nefes alış verişini düzenleme ve Çalışmadan(keikodan) önce veya sonra yapılan zihinsel çalışmadır. Yapılacak olan çalışma için zihni boşaltma, yapılmış olan çalışmadan sonra ise deneyimlerden öğrenme eylemidir.
  • ·         Sagetou: Şinai veya bokuto''nun sol elde kollar düz şekilde vücudun yanında tutulmasıdır. Keskin farz edilen kenar yukarı bakarken ve uç kısım 45 derecelik bir açıyla yeri gösterir. Kılıç elde selam verilirken bu pozisyon alınır.
  • ·         Taitou: Kılıç sol elle bel hizasına çıkarıldığı pozisyondur. Başparmak tsuba(kılıcın el koruması) üzerinde durmaya devam eder. Kılıç yere paralel tutulur.
  • ·         Sonkyou: Kendoda Maç veya çalışmanın başında dizleri büküp çökerek yapılan saygı duruşu.
  • ·         Uchi: Vuruş. Kendo’ da dört temel vuruş vardır: Men uçi - kafaya /sayu - men uchi ise kafanın sağına soluna dikten 45 derece açıyla yapılan vuruşlardır. Kote uchi - bileklere, Do uchi - gövdenin sağına soluna, Tsuki uchi – gırtlağa yapılan vuruşlardır.
  • ·         Suburi: Bokuto veya şinai''yi dikey veya çapraz hareketlerle sallama hareketlerinin genel adıdır. Senkron ve kondüsyon amaçlıdır.
  • ·         Yokodatotsu: Kendoda maçlarda bir vuruşun sayı olarak değerlendirilmesi için gerekli kurallar bütünü. Eğer bir vuruş  Yokodatotsuda belirtilen kurallara uygun değilse isabetli olsa bile sayı olarak değerlendirilemez.
  • ·         Shiai-jo: Kendoda maç yapılan alan
  • ·         Hansoku: Kendoda maçlarda kuraldışı yapılan hareket, Faul. İki hansoku alındığında karşı tarafa bir puan eklenir.
  • ·         Shimpan: Kendo veya İaido karşılaşmalarında ki hakem heyeti.
  • ·         Kirikaeshi: En temel Kendo çalışma hareketidir. Toplam 10 vuruştan oluşan kombine bir harekettir. Genelde iki set halinde yapılır.
  • ·         Kihon-Keiko: Kihon çalışması olarak ta bilinir. Özellikle Kendoda ikili temel tekniklerin çalışmasını ifade eder.
  • ·         Ucukomi-Keiko: Belirli bir dizi temel çalışmanın ardı ardına yapıldığı Kendo çalışmasıdır.
  • ·         Kakari-geiko: Kendoda hiç durmadan ardı ardına yapılan vuruş çalışmasıdır. Belli bir süre içerisinde mimkün olan en çok doğru vuruş yapılmaya çalışılır. Fiziksel açıdan zor bir çalışmadır.
  • ·         Ci-Geiko: Kendoda İkili serbest  çalışmadır. Maç veya sınava hazırlık yada genel Kendo yeteneklerini geliştirmek için yapılan çok önemli bir çalışmadır.
  • ·         Vaza : Türkceye en yakın karşılığı “oyun” yada yöntem olarak verilebilir. Kendo da yaspılan atak veya Karşı arakların her biri bir vazadır. Atak vazaları “şikake vaza”, karşı atak vazaları ise “oji vaza” olarak adlandırılır.
  • ·         Ashi sabaki: Ayak hareketleri demektir.
  • ·         Suri-ashi : İki ayakta yerde tutularak yapılan ayak haraketleridir. Türleri: Okuru-ashi, Auimi-ashi, tsugi-ashi ve hiraki-ashi dir.
  • ·         Ma-ai : İki rakip arasındaki mesafe. Üç çeşit ma -ai vardır : İssoku itto no ma ai - bir kılıç bir adım mesafesi, to ma - uzak mesafe, çika ma - yakın ve kritik mesafe
  • ·         Kata : Form demektir. Yüksek konsantrasyon(odaklanma) ile yapılır. Kendoda iki kişiyle icra edilen form çalışmalarıdır. Çalışma sırasında Bokken kullanılır ancak vuruş yapılmaz. İaidoda ise çalışmalar nerdeyse tamamen katalardan ibarettir. İaido kataları tek kişi tarafından boşluğa karşı yapılır. Genelde İaido kılıcı yani İaito kullanılır.
  • ·         Uchidachi:İkili Kendo kata çalışmalarında ilk harekete geçen taraftır.
  • ·         Shidachçi : İkili Kendo kata çalışmalarında daha sonra harekete geçen taraftır. Uchidachi ve Shidachi arasında çok kısa(nerdeyse aynı anda) bir zaman farkı vardır. Uchidachi harekete geçer geçmez  Shidachi de harekete geçer ama her zaman önce Uchidachi’yi bekler.
  • ·         Ki-ken-tai-içi : Ki = ruh,  ken = kılıç, tai = beden, içi = birlik anlamına gelir. Yani ruh, kılıç ve bedenin birliği demektir. Kendo’ da çok temel ama anlaşılması da bir o kadar zor kavramlardan biridir. İlk dersen itibaren anlatılır. Ancak kişi uzun yıllar boyunca Kendo çalışsa dahi bu kavramı anlamaya ve yeni boyutlarda ele almaya devam eder.
  • ·         Motodachi: Kendoda çalışmayı yaptıran kıdemli taraftır. İkili çalışmalarda çalışmayı yönetir.
  • ·         Kiai :  İçsel enerjiyi yükseltmek, Vücudu ve aklı mücadeleye çağırmak ve konsantrasyonu arttırmak için kullanılan çığlık. Kendoda çok yoğun olarak kullanılır.